II Abdülhamit Dönemi İstanbul’u

Slayt1

Slayt5

Eskiden odun iskelesi olarak kullanıldığı için Hatapkapısı ismini alan iskele ve arka planda Süleymaniye camii.

Slayt7

Sultan Abdülaziz’in 1875’te yaptırdığı üçüncü ahşap Galata Köprüsü. Köprünün üzerindeki küçük kulübeler vapur bileti gişeleridir. Resim altında, sağdaki beyaz taş bina ise 1890’larda yıktırılan Aziziye karakol binasıdır.

Slayt9

1880’li yıllarda Yenicami

Slayt11

Galata Köprüsünün girişi. Soldaki iki katlı yapı Valdehanı olup 1940’da meydanı genişletmek için yıktırılmıştır. Köprü girişindeki kulübelerin önünde bulunan beyaz önlüklü kişiler “müruriye” denen köprü geçiş ücretini toplardı. Yaklaşık 1930 yılına kadar, yayalardan 5 para, sırtında yük taşıyanlardan 10 para, yüklü hayvanlardan 20 para, atlı arabalardan 100 para; koyun, keçi gibi hayvanlardan hayvan başına 3 para alınırdı. 

Slayt15

1860’lardan itibaren Haliç’te yandançarklı ve uskurlu vapurlar işleyene kadar tek ulaşım yolu kayıkçılardı. Resimde sandal iskelesi, müşteri bekleyen “hamlacılar” (kürekçiler), ilerde Amerikan elçiliğine ait bir istimbot görülmekte.

Slayt17

Resimdeki Hayratiye köprüsü Azapkapı ile Unkapanı arasında inşa edilmişti. Geçen yolculardan para alınmadığı için bu isimle anılırdı. Köprünün ucundaki cami Sokollu Mehmet Paşa’nın Mimar Sinan’a yaptırdığı Azapkapı camisidir. Resimdeki “yandançarklı” vapurlar, köprüye geldiklerinde bacalarını arkaya doğru yatırırlar ve öyle geçiş yaparlardı.

Slayt21

Yangın söndürmede tulumbacılar  yetersiz kalmaya başlayınca, ilk profesyonel teşkilat askerler tarafından kurulmuş ve proje Macaristan’dan gelen Kont Szechyni Paşa tarafından gerçekleştirilmişti. Kendisi Ziçini Paşa olarak adlandırılmıştı. Resimde Ziçini paşanın kurduğu itfaiye teşkilatı yangın eğitimi sırasında görülüyor. Bu askerî itfaiye 1923’te İstanbul Belediyesi’ne devredildi.

Slayt25

Bayezid yangın kulesinden Galata ve Kasımpaşa’nın görünüşü. Ortada Arap Camii, ön plandaki tersanenin ilerisinde, solda ise 1913’te Bahriye Nazırı Cemal Paşa’nın emri ile kaldırılan eski mezarlığa ait yeşil alanlar görünmekte.

Slayt27

İstanbul’un en eski alışveriş merkezlerinden biri olan Mahmutpaşa, ismini resimde arkada görünen Mahmut Paşa Camisinden almaktadır. Fatih Sultan Mehmet döneminde Sadrazam ve Kaptan-ı Derya olarak görev yapan Mahmud Paşa, bu camiyi yaptırdıktan bir süre sonra idam edilmiş ve cami bahçesindeki türbeye defnedilmiştir. 

Slayt33

1910’larda yıktırılan I. Abdülhamid imaretinin görünüşü. Soldaki geniş pencereli mermer bina, I. Abdülhamid’in türbesidir.

Slayt39

Kapalıçarşı’nın 1894 depreminden sonraki yıkılmış hali. Çarşı, daha sonra II Abdülhamid’in emri ile, masrafın bir kısmı vakıf kasasından, bir kısmı ise Ceyb-i Hümayûn’dan, yani kendi kişisel bütçesinden karşılanarak tamir edilmiştir.

Slayt45

Bizans döneminde Filadelfion olarak anılan Direklerarası. Caddenin iki yanında, önlerinde sütunlar bulunan dükkanlar olduğu için bu isimle anılırdı. Bu bölgede faaliyet gösteren bazı tiyatrolar: Ferah, Bizans, İstanbul, Emperyal, Meşrutiyet, Burhanedddin, Darülbedâyî-i Osmanî. İlk konservatuar olan Darülelhân da burda açılmıştı. Resimde, Direklerarası’nın Şehzadebaşı girişi, solda Şehzade camisinin avlu duvarı, az ilerde Damat İbrahim Paşa külliyesi görünmekte. Resmin sağında çınarın olduğu yerde ise Derviş Osman Dede’nin kabri bulunmaktaydı. Bu kabir, 1910’larda tramvay hattı döşenirken kaldılmış ve kemikler Şehzade camisinin bahçesine nakledilmiştir. 

Slayt49

11. yüzyılda Pantepoptes Manastırı’nın kilisesi olarak inşa edilen bu yapı, fetihten sonra mescid haline getirilmiş ve diğer ek binalar ise medreseye çevrilmiştir. Resimdeki minare ise 1970’lerde, yıkılma tehlikesine karşı söktürülmüştür. 

Slayt59

Resimde görülen donanma, dönemin sadrıazamı Hüseyin Avni Paşa’nın emri ile, toplarını saraya çevirerek Sultan Abdülaziz’i tahttan indiren donanmadır. II Abdülhamid döneminde, ceza olarak Haliç’e hapsedilmiş ve gemiler burda zamanla midye bağlayarak , yosun tutarak çürümüştür.

Slayt63

Taşkızak tersanesine ait kapalı havuz. Görünümü sebebi ile halk arasında “Büyük Göz” olarak isimlendirilmişti. Bu havuzda çok sayıda gemi onarıldıktan sonra, 20. yüzyıl başında, bilinmeyen bir sebeple söküldü.

Slayt65

Kasımpaşa semtinden bir görünüş.

Slayt67

Kasımpaşa’nın içi. Bu semtin gelişmesinde Kaptan-ı Derya Piyale Paşa ve vezir Güzelce Kasım Paşa’nın rolü büyüktür. Resimde Güzelce Kasım Paşa camisi görünmekte. Caminin sağındaki taş bina çarşı hamamıdır. Soldaki köprünün altından Kozluca deresi akarken, günümüzde ikisinden de eser kalmamıştır.

Slayt69

Pera Palas oteli 1895’te gösterişli bir törenle açıldı. Vagon-Lits ve Orient Ekpres gibi şirketler tarafından getirilen yabancı yolcular bu otelde ağırlanırdı. Sağda görünen bina ise, Osmanlı devrinde Amerikan sefarethânesi, Cumhuriyet döneminde ise ABD İstanbul Konsolosluğu olarak kullanılmıştır. 

Slayt71

İmparatorluk sınırları içinde ilk kurulan dokuma ve tekstil fabrikalarından biri Hereke Fabrika-i Humayûn’udur. Bu fabrikanın Beyoğlu’nda bir de halka satış mağazası bulunmaktaydı. Vitrinde, iki dilde “Hereke Fabrikası mamulatı” yazmaktadır.

Slayt73

Tophane sırtlarından çekilden bu resimde İsveç, Rusya, Hollanda sefarethanelerinin binaları gözükmektedir.

Slayt77

Osmanlı İmparatorluğu sanayileşme çağı ile geç tanıştı. Başlangıçta sanayi tesisleri yabancı sermaye ile kurulurken, zamanla bunlara devletin kurduğu sanayi firmaları eklendi. Resimde, Fındıklı!daki imalat ve tamirat fabrikası görülmekte.

Slayt79

Dolmabahçe saray meydanı. Resmin sağında Dolmabahçe tiyatrosu görülmektedir.

Slayt81

1741’de sipahiler ağası Mehmed Emin Ağa’nın hayr eseri olan yapılan Dolmabahçe sebili. 1956’daki yol genişletme çalışmaları sırasında tekke, sıbyan mektebi, sebil, çeşme ve mezarlık yıktırılmış; birkaç yıl sonra çeşme 5-6 metre geriye alınarak yeniden yapılmıştır.

Slayt89

Hasanpaşa deresi yatağına inşa edilen ve Ertuğrul tekkesi olarak bilinen Şeyh Zafir tekkesinde Cuma selamlığı.

Slayt95

1847’de sultan Abdülmecid tarafından kurulan Mekteb-i Fünûn-ı Harbiye (Harp Okulu) dönem mezunları. Cumhuriyetin ilanının ardından Yedek Subay Mektebi ismini almış, daha sonra Ankara’ya taşınmıştır.

Slayt97

II Abdülhamid’in sadrazamlarından Halil Rifat Paşa’nın Nişantaşı’nda yaptırdığı köşk. Üç sofası ve 26 odası bulunan köşk, yıkılmadan önce 20 yıl kadar Şişli Terakki Lisesi olarak hizmet vermiştir. 

Slayt101

Şişli Etfal Hastanesi’nin eski hali. Ortadaki havuz, Yıldız Sarayı’ın bahçıvanbaşısı Emin Ağa tarafından yapılmıştır.

Slayt105

Kağıthane mesire alanında feraceli ve yaşmaklı İstanbullu hanımlar. Arka planda Sadabâd camii görülmektedir.

Slayt107

Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin çekirdeği olan Mekteb-i Mülkiye-i Şahâne’nin mezunları toplu halde resim çektirirken…

Slayt109

Bugün gökdelenlerle kaplı Maslak’ın ilerisindeki Ayazağa köyü.

Slayt115

Bir zamanlar İstanbul sahiline renklerini veren yalılar. Bunların çoğu ekonomik sıkıntı ve savaş yıllarında yerlerini  imalat atölyelerine bırakmış, bazıları kaderine terkedilip harab olmuş, bazıları da yanmış veya yakılmıştır.

Slayt117

Bebek’teki bu yalıda Mütercim Rüştü Paşa ve Ahmed Cevdet Paşa gibi isimler oturmuştu. Yalının karşısında ilk Bebek İskelesi görülmektedir.

Slayt119

Bebek sahilindeki Ali Bey dalyanı. Dalyanın solundaki ahşap kulübe ise, kadınların kimseye görünmeden denize girmeleri için yapılmıştır.

Slayt127

Büyükdere koyunda bekleyen gemiler. Bazıları ticari gemi olup, bir kaç tanesi donanmaya aittir. Ön planda Büyükdere fidanlığı bulunuyor.

Slayt129

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Moda, Suadiye ve Büyükada’da yelken yarışları düzenlenirdi. Resimde Büyükada’daki bir yarış öncesi sıralanan tekneler görülüyor.

Slayt131

İstanbul’da daima manevi bir havası bulunan Üsküdar çarşısının 1880’lerdeki hali. İlerde Kara Davud Paşa ve Mihrimah Sultan camilerinin minareleri seçilebilir. Çifte kubbesi olan yer ise bugün pasaj olarak kullanılan çarşı hamamıdır.

Slayt133

Halkın oturduğu mahalleler aşağı yukarı buna benzerdi. Bodur minareli bir cami, birbirine yaslanan ahşap evler ve Arnavut kaldırımı döşeli sokaklar. Resimdeki sokak, Beykoz meydanındaki Şahinkaya caddesidir. 

 

Reklamlar
Bu yazı Sunumlar içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s